Eenzaamheid
De nadruk op zelfredzaamheid en efficiëntie heeft geleid tot een cultuur waarin solidariteit en gemeenschapsgevoel zijn verzwakt. Daardoor ervaren niet alleen ouderen, maar ook jongeren, werkenden en stedelingen een groeiend gevoel van afzondering.
Alleen is niet hetzelfde als eenzaam
Een man zit in een verzorgingshuis (dat kon toen nog) en krijgt geen bezoek. Daar wil de directrice wat aan doen en stuurt een alom bekende gezelligerd op hem af.
"En", vroeg ze een paar dagen later, "het was zeker gezellig?" De vermeende eenzame antwoordde: "Ik had naar de 6e synphonie van Beethoven kunnen luisteren en nu moest ik twee uur lang het gezwets van een onbenul aanhoren". De directrice had geen begrip voor het gebrek aan eenzaamheid.
Eenzaamheid is trouwens niet zo gemakkelijk op te lossen. Daar weet Jeannette Rijks alles van (De eenzaamheidsparadox) en volgens Noreena Hertz (De eenzame eeuw) is het probleem niet alleen schadelijk voor het individu maar ook voor de hele samenleving.
Een definitie
De wetenschap definieert "eenzaamheid" meestal als een subjectieve beleving van een tekort aan sociale relaties, zowel in kwantiteit als kwaliteit.
Met andere woorden: eenzaamheid is het gevoel dat ontstaat wanneer iemand minder sociale verbondenheid ervaart dan gewenst.
Vormen van eenzaamheid
Sociale eenzaamheid
Het gemis aan een sociaal netwerk of gevoel van aansluiting bij een groep.
Voorbeelden:
- Geen vrienden of kennissen om samen iets mee te doen.
- Je voelt je buitengesloten op het werk of in de buurt.
Kenmerkend:
Het gaat om het ontbreken van sociale verbindingen_ en participatie.
Emotionele eenzaamheid
Het gemis aan een hechte, intieme band met iemand, zoals een partner of beste vriend(in).
Voorbeelden:
- Iemand voelt zich leeg na het overlijden van een partner.
- Je hebt mensen om je heen, maar mist échte verbondenheid.
Kenmerkend:
Het gaat niet om het aantal contacten, maar om de kwaliteit van een diepe relatie.
Existentiële eenzaamheid
Een diep gevoel van zinloosheid of vervreemding van het leven, ook als er mensen om je heen zijn.
Voorbeelden:
- Een gevoel van ‘er niet toe doen’.
- Geen aansluiting voelen bij de wereld of het bestaan.
Kenmerkend:
Meer filosofisch/spiritueel van aard; vaak bij mensen die levensvragen hebben of grote veranderingen meemaken.
Wie is er eenzaam?
| Leeftijdgroep | % dat zich eenzaam voelt (enigszins tot zeer) | % ernstig eenzaam |
|---|---|---|
| 18-24 jaar | 47% | ~10-12% |
| 25-34 jaar | 43% | ~9% |
| 35-49 jaar | 38% | ~7% |
| 50-64 jaar | 36% | ~6% |
| 65-74 jaar | 42% | ~8% |
| 75+ jaar | 56% | 12-13% |
bron: CBS Gezondheismnonitor 2022